Βασιλική Κουτρομάνου

• Α. ΓΚΡΙΤΖΑΛΗ
• Ν. ΜΥΛΩΝΑΣ
• Ε. ΜΑΥΡΑΓΑΝΗ

Η διδακτορική αυτή διατριβή στοχεύει να αναδείξει τον ρόλο των πολιτιστικών οργανισμών και φεστιβάλ στην ανάπτυξη του πολιτιστικού τουρισμού, στη διαμόρφωση και ανάδειξη ενός τουριστικού προορισμού και τον αντίκτυπο που μπορεί να έχει το πολιτιστικό προϊόν μιας πόλης ή περιοχής στην επιλογή της ως τουριστικού προορισμού, χρησιμοποιώντας το Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου ως μελέτη περίπτωσης.

Σχεδόν κάθε περιοχή της Ελλάδας έχει ένα σημαντικό διεθνές καλλιτεχνικό φεστιβάλ. Ενδεικτικά θα αναφέρουμε το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, τα Δημήτρια της ίδιας πόλης, το Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους της Δράμας, το Φεστιβάλ Χορού της Καλαμάτας, το Φεστιβάλ Κινούμενων Σχεδίων της Σύρου, το Μουσικό Φεστιβάλ Μολύβου της Λέσβου ή το Μουσικό Φεστιβάλ Νέων Μουσικών της Σάμου.

Η επιλογή του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου δεν είναι τυχαία· πρόκειται για το μεγαλύτερο –από άποψη προϋπολογισμού, συμμετεχόντων καλλιτεχνών, εργαζομένων– και παλαιότερο διεθνές φεστιβάλ της Ελλάδας (έτος ίδρυσης 1955), έχοντας στη διαχείρισή του παγκοσμίως εμβληματικούς χώρους διεξαγωγής καλλιτεχνικών εκδηλώσεων, με πολυθεματικό πρόγραμμα που περιλαμβάνει όλες τις παραστατικές τέχνες· δε φαίνεται να έχει καταφέρει να εκμεταλλευτεί αυτά τα ισχυρά πλεονεκτήματα. Το Ελληνικό κράτος, ως μοναδικός μέτοχος του φορέα και κυρίως το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού (ΥΠΠΟΑ), ως εποπτεύον υπουργείο, δεν χαράζει μια –έστω μεσοπρόθεσμη, αν όχι μακροχρόνια– πολιτική ανάπτυξης για τον εμβληματικό αυτό θεσμό, που να συμβάλλει και στην περαιτέρω ανάπτυξη του πολιτιστικού τουρισμού της πόλης της Αθήνας.

Η εκάστοτε Διοίκηση, η οποία επιλέγεται από την πολιτική ηγεσία με τριετή θητεία, φαίνεται να υστερεί σε όρους μάνατζμεντ και επαγγελματικής ηγεσίας, να αδυνατεί να αντιμετωπίσει τα πολλαπλά και χρόνια οργανωτικά και εργασιακά προβλήματα που ταλανίζουν τον οργανισμό και να διατυπώσει σαφείς και ποσοτικοποιημένους στόχους. Ως αποτέλεσμα τα προβλήματα διαιωνίζονται και η λύση τους αναβάλλεται συνεχώς για το αόριστο μέλλον.

Σοβαρός αντίκτυπος των ανωτέρω υπάρχει και στο branding του θεσμού· παρά τον πολυσχιδή και πολυσυλλεκτικό προγραμματισμό του, που περιλαμβάνει από τα πιο σημαντικά διεθνή καλλιτεχνικά ονόματα, δε διαφαίνεται ουσιαστική διαφοροποίηση από άλλα μονοθεματικά φεστιβάλ της χώρας ή να συζητείται ως διεθνής προορισμός. Δε γνωρίζει το κοινό του (σποραδικές και πολύ περιορισμένες έρευνες κοινού έχουν πραγματοποιηθεί στις 6 δεκαετίες ύπαρξής του), προκειμένου να το αναπτύξει και να προσελκύσει νέες κατηγορίες κοινού και δεν (ανα)γνωρίζει τον ανταγωνισμό που υπάρχει και συνεχώς αναπτύσσεται στο πεδίο του πολιτιστικού προορισμού στη χώρα μας.