Φωτεινή Τσακμάκη

• Α. ΚΟΝΤΟΠΑΝΑΓΟΥ
• Ε. ΔΡΑΚΑΚΗΣ
• Μ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ

Η παρούσα πρόταση εκπόνησης διδακτορικής διατριβής εστιάζει στη διερεύνηση της αλληλένδετης σχέσης μεταξύ πολιτιστικής κληρονομιάς, τοπικών κοινοτήτων και βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης. Σκοπός της έρευνας είναι η ανάδειξη μέσω ολοκληρωμένης τεκμηρίωσης πολιτιστικών πόρων, σε αστικά και αγροτικά περιβάλλοντα, με έμφαση στον νομό Λάρισας, ώστε να ενισχυθεί η έννοια του τοπικού πολιτιστικού προϊόντος, καθιστώντας το μέρος της ελληνικής πολιτιστικής βιομηχανίας. Βασική αφετηρία της έρευνας αποτελεί η διαπίστωση ότι η περιοχή διαθέτει πλούσιο πολιτιστικό απόθεμα, το οποίο παραμένει σε σημαντικό βαθμό αναξιοποίητο ή αποσπασματικά ενταγμένο στον τουριστικό σχεδιασμό.
Το πεδίο της έρευνας θα είναι η Περιφέρεια Θεσσαλίας, με επίκεντρο τον Νομό Λάρισας, όπου θα πραγματοποιηθεί η καταγραφή και αποτίμηση των πολιτιστικών πόρων που συνδέονται με τις τοπικές κοινωνίες (μνημεία, αρχοντικά, τοπικές συλλογές και λαογραφικά μουσεία, παραδόσεις, προφορική μνήμη). Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην άρτια ιστορική και αρχαιολογική τεκμηρίωση, ώστε να αποκαλυφθούν τα κατάλληλα στοιχεία των πολιτιστικών πόρων, τα οποία δύνανται να συνδεθούν με εναλλακτικές και σύγχρονες μορφές τουρισμού (αγροτουρισμός, θρησκευτικός τουρισμός, ιαματικός τουρισμός, συνεδριακός τουρισμός κ.α). 
Η μεθοδολογία που προτείνεται να χρησιμοποιηθεί, στηρίζεται στην πρωτογενή έρευνα στο πεδίο (ανθρωπογενές, φυσικό, πολιτιστικό περιβάλλον), στην ποιοτική αρχαιολογική έρευνα με παράλληλη αξιοποίηση ποσοτικών ερευνητικών προσεγγίσεων στον τομέα της ανάπτυξης. Η προσέγγιση αυτή θα οδηγήσει στην δημιουργία ενός προτύπου διαχείρισης της πολιτιστικής κληρονομιάς του νομού Λάρισας, που θα συνδέει τους τοπικούς πολιτιστικούς φορείς με τους μηχανισμούς της αειφορίας και της βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων και φορέων, οι οποίοι αντιμετωπίζονται όχι μόνο ως φορείς συλλογικής μνήμης αλλά και ως ενεργοί συμμέτοχοι στην πολιτιστική διαχείριση και στην τουριστική ανάπτυξη. Μέσα από επιτόπια έρευνα, αρχειακή τεκμηρίωση και ημιδομημένες συνεντεύξεις, η διατριβή επιδιώκει να αναδείξει ένα συμμετοχικό μοντέλο διαχείρισης της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η πρωτοτυπία της έρευνας έγκειται στην συμπεριληπτική προσέγγιση του τοπικού πολιτιστικού αποθέματος της συγκεκριμένης περιοχής με διεπιστημονική προσέγγιση τριών επιστημονικών πεδίων: της ιστορικής και αρχαιολογικής προσέγγισης, της πολιτιστικής κληρονομιάς, της βιώσιμης ανάπτυξης και του πολιτιστικού τουρισμού, έχοντας ως κεντρικό άξονα την συμμετοχική δράση και την κοινωνική συνοχή. Η σύνδεση της πολιτιστικής ταυτότητας της τοπικής κοινωνίας ολοκληρώνεται με ένα βιώσιμο αναπτυξιακό πρότυπο, το οποίο μπορεί να αποτελέσει πρότυπο εφαρμογής και για άλλες περιοχές της ελληνικής περιφέρειας.
Συνολικά, η παρούσα πρόταση επιχειρεί να συνδέσει την πολιτιστική κληρονομιά με την βιώσιμη ανάπτυξη μέσω της βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης, μέσα από ένα συμμετοχικό μοντέλο διαχείρισης, στο οποίο ο τοπικός πληθυσμός κατέχει ενεργό ρόλο. Με αυτόν τον τρόπο, η ανάδειξη της πολιτιστικής ταυτότητας δεν λειτουργεί μόνο ως μέσο τουριστικής προβολής, αλλά συμβάλλει και στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των κατοίκων, ενισχύοντας την κοινωνική συνοχή και την τοπική οικονομία.